Bywalec Życia

opinia i publicystyka o popkulturze

FORMAT PUBLICYSTYCZNY

TOP 10 TO NIE TAK! format publicystyczny #4


Zdecydowanie za często coś, co nam
się wydaje, że takim jest… właśnie takim nie jest! I o tym dzisiaj! 
Już
tradycyjnie zaczynamy od miejsca 10, wytrwale szukając największej niespodzianki zestawienia! 
Jednak zanim
przeczytasz… Proponuję Ci, abyś sprawdził się w quizie! Koniecznie podziel się
swoim wynikiem w komentarzu! 

 
miejsca 10, 9, 8

 

MIEJSCE
10 
„BOGIEM A PRAWDĄ”
(MIĘDZY
BOGIEM A PRAWDĄ)
Co
jest między Bogiem a prawdą?!
Prawdę
mówiąc, nie ma nic. Dodając do przysłowia przyimek „między” stawiamy Boga
i prawdę po przeciwnych stronach barykady. Na dwóch skrajnościach, przez co
kompletnie wypaczamy sens powiedzenia.
Tutaj
„a” należy traktować jako „i”, bo właśnie takie znaczenie miało
w języku staropolskim.   
MIEJSCE
„WOLNOĆ, TOMKU, W SWOIM DOMKU”
(WOLNOŚĆ
TOMKU W SWOIM DOMKU)
„Wolność” czy „wolnoć”? No właśnie!
Przyznam
się szczerze, że przez większość swojego życia nie byłem świadomy, że używam
tego przysłowia w złej formie (mówiłem „wolność”, ponieważ brzmiało mi to
logiczniej).
„Wolnoć” znaczy dzisiaj tyle, co „wolno ci”. Czyli „wolno ci, Tomku, w swoim domku”… (robić,
co zechcesz).
Przysłowie
kojarzymy z bajką „o Pawle i Gawle” Aleksandra Fredry. I dobrze, bo właśnie ten autor je rozpowszechnił!     
 
MIEJSCE
„JĘZYCZEK U WAGI”
(JĘZYCZEK
UWAGI)
Raczej
nie mamy kłopotu ze zrozumieniem tego związku frazeologicznego. Oznacza on, że
dana czynność (decyzja, osoba, podmiot) ma rozstrzygający wpływ na daną sprawę.
Najczęściej słyszmy, że partia X w obecnym parlamencie będzie „języczkiem u
wagi”, czyli od niej będzie zależeć skład koalicji rządzącej (czy sprzymierzy
się z partią Y czy z partią Z).   
Problem
pojawia się wtedy, kiedy chcemy zapisać tę sentencję, a wynika on z
niezrozumienia etymologii.
 
W
dzisiejszych czasach coraz rzadziej spotykamy się z wagami mechanicznymi, ale w
niektórych sklepach jeszcze takie są. A to właśnie ta metalowa strzałka, która
wskazuje przechylenie wagi w prawo lub w lewo jest naszym dosłownym „języczkiem”… „języczkiem u wagi”!      

      

miejsca 7,6
MIEJSCE
„ZNAK A OZNAKA”
„Znak” i „oznaka” nie są synonimami i dobrze, aby nie używać ich zamiennie.
„Znak” jest dostrzegalnym układem rzeczy lub zjawisk, który został wytworzony przez
człowieka. Znakiem jest biały dym nad Watykanem, który oznacza wybór nowego
papieża.
„Oznaka” jest układem rzeczy lub zjawisk, za które odpowiedzialna jest natura. Oznaką
jesieni mogą być spadające z drzew liście.    

MIEJSCE
„PRAKTYCZNIE A TEORETYCZNIE”
Różnicę między praktycznie a teoretycznie raczej rozumiemy na czuja. Trudno opisać i zdefiniować te pojęcia. Całkiem trafnie kwintesencję różnicy tych dwóch słów pokazuje żart o Jasiu (łatwo go znaleźć w Internecie). 
Zazwyczaj teoretycznie coś ma być np. wspaniałe wakacje w Egipcie. A praktycznie okazuje się, że będą wakacje, ale u dziadka na wsi, bo biuro podróży upadło.         
miejsca 5, 4, 3
MIEJSCE 5
„KOŃCZ
WAŚĆ, WSTYDU OSZCZĘDŹ”
Jeden
z łatwiejszych sposobów, aby się skompromitować, nawet niespecjalnie o tym wiedząc! No
bo kto przeczytał „Potop” Henryka Sienkiewicza (ja przyznam się szczerze, że poległem już
na „Ogniem i mieczem”, ale przeczytałem „Krzyżaków” i wspominam ich bardzo dobrze)?!
Gdy Kmicic poniżany w pojedynku z Wołodyjowskim, traci już ostatnie resztki nadziei na wygraną, wypowiada: „kończ waść, wstydu oszczędź”.
Gdyby tylko dodać słowo „mi” do cytatu – wszystko byłoby już jasne: „kończ waść, wstydu mi oszczędź”.  
A tak cytat wypaczamy o całe 180 stopni, przy czym wystawiając sobie nie najlepszą wizytówkę.       

MIEJSCE 4 
„WYJĄTEK POTWIERDZAJĄCY REGUŁĘ”

Wszyscy to znamy! A może sami tak robimy?! Słyszymy totalnie absurdalną
tezę (przykład: na polskich drogach nie ma dziur). Celnie kontrujemy (przykład:
ale na ulicy Zielonej widziałem ze dwie). I wtedy słyszymy: wyjątek potwierdza
regułę!  
Nie! To tak nie działa! Jeśli mamy wyjątek, to domniemamy o istnieniu
reguły, od której jest to wyjątek! Wyjątek to pojedynczy przypadek. Wyjątków
nie może być więcej niż nie-wyjątków, bo wtedy co to byłaby za reguła?
MIEJSCE
3
„NIE
WCHODZI SIĘ DWA RAZY DO TEJ SAMEJ RZEKI”
Jak
w przypadku „kończ waść, wstydu oszczędź” i „wyjątku potwierdzającego regułę” sama forma może wprowadzać w błąd. Bo gdyby powiedzieć, tak jak w oryginale to
zrobił Heraklit z Efezu – „niepodobne dwa razy wstąpić do tej samej rzeki” –
pewnie tak wielu by się nie myliło.
To
powiedzenie to nie rada, a stwierdzenie faktu! Nie wejdziesz dwa razy do tej
samej rzeki! Bo w tej rzece woda za każdym razem będzie inna (wszystko płynie)!
MIEJSCE
2
„WYSKOCZYĆ
JAK FILIP Z KONOPI”
Filip
to żaden Filip, a filip! Tak, z małej litery! Gdy używamy w mowie tego związku
frazeologicznego nie obchodzi nas jego etymologia, ponieważ wiemy jak
prawidłowo się nim posłużyć. „Wyskoczył jak filip z konopi” mówimy o kimś, kto
zrobił coś głupiego, w dodatku w nieodpowiednim momencie.
Ale
kim jest ten filip, skoro nie Filipem???
Zającem!
Po prostu kiedyś na Białorusi zwierzętom nadawano przezwiska, często od
ludzkich imion.
No
dobrze, ale to tylko potwierdza tezę, że filip powinno pisać się Filip, skoro
jest imieniem (nawet jak dla zająca, bo przecież imię swojego pupila zapisujemy
z dużej litery np. nasz kochany pies Wojtek).
Otóż nie! Bo z czasem
słowo filip stało się odimienne, tym samym nabrało znaczenia takiego jak zając,
stając się jego pełnoprawnym synonimem. 
Was też zastanawiało, czemu jakiś „Filip” wyskakiwał z konopi?  
MIEJSCE
1
„NOCNY
MAREK”
Marek to żaden Marek,
a marek! Tak, z małej litery! Mówimy tak o osobie, która chodzi późno spać, jest
aktywna w nocy i na pewno nie jest rannym ptaszkiem.
W języku staropolskim
marek oznaczał tyle, co mara. Czyli dusza pokutująca, która została na ziemi,
aby odkupić swoje winy.
 
 format publicystyczny #4 
(grafika postu, grafika quizu © by bywalec życia)

2 KOMENTARZE

  1. Własnie myslalam duzo razy, ze z czwartym cos mocno nie tak jest, czemu ludzie w ogole tego uzywaja? Ogolem poleglam na trzech, chyba jest niezle.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *